Verzoek van de Faunabeheereenheid Zuid-Holland

aan Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland

om een opdracht te geven op basis van artikel 3.18 vierde lid

ten behoeve van het beperken van de omvang van de populatie populatiebeheer van de verwilderde duif (Columba livia forma domestica)

datum: 17 oktober 2018

 

Inleiding

De huidige provinciale Aanwijzing Exoten en verwilderde dieren voorziet voor populatiebeheer en schadebestrijding van verwilderde duif

  • het gebruik hagel- en/of kogelgeweer
  • in een jachtveld
  • ook in gebied dat niet aan jachtveldvereiste voldoet, maar na toestemming van de ODH, na veiligheidstoets door OZHZ;
  • het gebruik van vangkooi na melding bij OZHZ en voorschriften omtrent het gebruik van de vangkooi;
  • door jachthouders voor hun eigen jachtveld, alsmede personen als bedoeld in (Wnb-equivalent van artikel 36 eerste en tweede lid FFwet), en jachtaktehouders met toestemming van de grondgebruiker voor die gronden waarop het jachtrecht niet is verhuurd aan een jachtaktehouder.

 

Aanleiding tot opdracht

In praktijk is gebleken dat deze aanwijzing niet voorziet in een aantal situaties waar ook de noodzaak tot populatiereductie aan de orde is. Door de inwerkingtreding van de Wet natuurbescherming is er behoefte aan duidelijkheid over het gebruik van het luchtdrukwapen. Er is behoefte aan de mogelijkheid om ook schadebestrijding met geweer ’s nachts uit te kunnen voeren. Dit geldt met name op locaties waar schadebestrijding overdag niet kan plaatsvinden vanwege de aanwezigheid van mensen, zoals in stations en winkelcentra en binnen industriecomplexen. Roestende verwilderde duiven kunnen dan ’s nachts bestreden worden.

Daarnaast is gebleken dat in sommige situaties het schietnet en het mistnet een zeer adequaat middel kunnen zijn als andere middelen geen soelaas hebben geboden. Het gebruik van deze middelen zijn voor verwilderde duif niet in het Aanwijzingsbesluit voor exoten en verwilderde dieren Zuid-Holland (2012) opgenomen. Tenslotte is de doelgroep van dit aanwijzingsbesluit in de praktijk niet dekkend genoeg gebleken. Daar waar het jachtrecht is verhuurd aan een jachtaktehouder kan de situatie zich voordoen dat bijvoorbeeld een professioneel schadebestrijdingsbedrijf geen gebruik kan maken van dit aanwijzingsbesluit.

 

Invulling van de opdracht

Op grond van artikel 3.18 vierde lid Wnb kan voor verwilderde soorten een opdracht worden verleend voor de gehele provincie Zuid-Holland. 

 

Dit wordt als volgt nader ingekaderd:

 

  1. Ten behoeve van welke belangen:

Deze opdracht zal enkel toepasbaar zijn voor de belangen volksgezondheid, openbare veiligheid en ter voorkoming van schade of overlast, met inbegrip van schade aan sportvelden, industrieterreinen of begraafplaatsen.

 

  1. Waar binnen de provincie Zuid-Holland:
  • op of nabij locaties, binnen en buiten bebouwde kom, waarbinnen de aanwezigheid van de verwilderde duif leidt tot ongewenste situaties met betrekking tot de volksgezondheid. Er kan hierbij worden gedacht aan bedrijven waar voedingsstoffen worden gelost of overgeslagen, voedselverwerkende industrie,  winkels/supermarkten waar voedsel wordt verkocht en grotere  recreatieve uitspanningen zoals dierentuinen, pretparken, pleinen etc, overal daar waar grote hoeveelheden verwilderde duiven zich voordoen.
  • op of nabij locaties, binnen en buiten bebouwde kom, waarbinnen de aanwezigheid van verwilderde duif leidt tot ongewenste situaties met betrekking tot de veiligheid zoals op industrieterreinen, in of nabij parkeergarages, openbaar vervoer stations.

 

  1. Met gebruik van middelen, tevens gespecificeerd naar locaties:
  1. vangkooi (zoals vermeld in art. 3.10 onder e., Bnb), onder expliciete voorwaarden die hieronder zijn opgesomd;
  2. het schietnet (vallend onder netten zoals gemeld in art. 3.10 onder g, Bnb) onder expliciete voorwaarden die hieronder zijn opgesomd;
  3. het mistnest (vallend onder netten zoals gemeld in art. 3.10 onder g, Bnb) onder expliciete voorwaarden die hieronder zijn opgesomd;
  4. het .22 kogelgeweer, buiten bebouwde kom, en aldaar gelegen industrieterreinen, ook als deze industrieterreinen niet geschikt zijn voor de jacht, binnen en buiten opstallen, ook ’s nachts, al dan niet met geluiddemper, al dan niet met kunstlicht en/of infrarood of enig ander instrument om in de nacht te schieten, onder expliciete voorwaarden die hieronder zijn opgesomd;
  5. het luchtdrukgeweer, buiten bebouwde kom, en aldaar gelegen industrieterreinen, ook als deze industrieterreinen niet geschikt zijn voor de jacht  binnen en buiten opstallen, ook ’s nachts, al dan niet met geluiddemper en al dan niet met kunstlicht en/of infrarood of enig ander instrument om in de nacht te schieten onder, expliciete voorwaarden die hieronder zijn opgesomd.
  6. het geweer en het luchtdrukgeweer binnen bebouwde kom onder expliciete voorwaarden die hieronder zijn opgesomd waarbij onderscheid naar gebruik binnen gebouwen, buiten gebouwen op eigen terrein en openbare ruimte schieten, onder expliciete voorwaarden die hieronder zijn opgesomd.

 

Voor het gebruik van vangkooien, schietnetten en mistnetten gelden de volgende voorwaarden:

    • de uitvoerder moet ter plaatse zijn om elke gevangen vogel direct uit het net te halen;
    • de gevangen verwilderde duiven dienen ter plaatse worden gedood;
    • bij aanwezigheid van publiek dient de dodingshandeling van de gevangen duiven afgeschermd te worden van het publiek;
    • de bestrijdingsactie dient minimaal 1 dag van te voren te worden gemeld bij de meldkamer van de politie van de gemeente alwaar de bestrijdingsactie plaats gaat vinden;
    • de bestrijdingsactie dient minimaal 1 dag van te voren te worden gemeld bij de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid;
    • eventueel bijgevangen (beschermde) vogelsoorten dienen direct in vrijheid te worden gesteld.

Voor het gebruik van het mistnet gelden de volgende aanvullende voorwaarden:

  • dit middel mag alleen worden gebruikt als andere middelen aantoonbaar niet effectief zijn;
  • dit middel mag alleen worden gebruikt binnen gebouwen.

 

In alle situaties bij gebruik van geweer buiten bebouwde kom geldt dat bij gebruik van een geweer

    • in de nacht en/of (geweer en luchtdrukgeweer)
    • op terreinen welke niet voldoen aan de jachtveldeisen (geweer)

de bestrijdingsactie minimaal 1 dag van te voren dient te worden gemeld bij de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid.

 

In alle situaties bij gebruik van geweer en luchtdrukgeweer binnen de bebouwde kom in een openbare ruimte en binnen gebouwen en/of buiten gebouwen op privéterreinen geldt dat:

  • voorafgaand aan het gebruik dit minimaal een week voorafgaand aan de aan de periode waarin de bestrijding gaat plaats vinden, moet worden gemeld bij de burgemeester van de betreffende gemeente waar de bestrijding plaats gaat vinden. 
  • Voorafgaand aan elke bestrijdingsactie dit minimaal een dag van te voren wordt gemeld bij de meldkamer van de politie;
  • de bestrijdingsactie dient minimaal 1 dag van te voren te worden gemeld bij de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid;
  • het gebruik alleen mag plaats vinden binnen een dusdanig afgesloten resp. af te sluiten terrein dat mensen niet vrijelijk dit terrein kunnen betreden;
  • de degene die het geweer hanteert duidelijk herkenbare kleding draagt.

 

Voor gebruik binnen bebouwde kom van het .22 kogelgeweer wordt de expliciete voorwaarde gesteld:

    • de munitie mag in combinatie met het .22 kogelgeweer maximaal een effectieve reikwijdte hebben van 50 meter.

 

Voor het gebruik binnen bebouwde kom van het luchtdrukgeweer worden expliciete voorwaarden gesteld ):

    • het kaliber is maximaal 5,5mm;
    • de mondingsenergie is minimaal 35 joules en maximaal 80 joules.

 

  1. De opdracht is te gebruiken door:

Professionele schadebestrijders, na schriftelijke toestemming van de FBEZH op basis van een bij de FBEZH ingediend en door FBEZH goedgekeurd Plan van Aanpak.

 

Motivatie

Deze opdracht dient ter bestrijding van de verwilderde duif door professionele schadebestrijders, zelfstandig werkzaam, werkzaam voor overheidsdiensten of ten dienste van overheidsdiensten. Afhankelijk van de type bestrijding zal de uitvoerder in het bezit dienen te zijn van een jachtakte Om hiervan gebruik te kunnen maken dienen zijn een plan van aanpak over de voorgenomen bestrijding ter goedkeuring in te dienen bij de Faunabeheereenheid Zuid-Holland (FBEZH). Na goedkeuring van dit plan door de FBEZH verleent de FBEZH toestemming.

Met deze opdracht wordt ondervangen dat jachtaktehouders in bepaalde situaties geen gebruik kunnen maken van de eerder door de provincie verleende aanwijzing  (PZH-2012-349284462) ter bestrijding van de verwilderde duif. Enerzijds omdat daarin is bepaald dat deze niet gebruikt kan worden door jachtaktehouders op jachtvelden die al aan derden zijn verhuurd, anderzijds omdat bepaalde middelen, zoals vangkooi, schietnet en mistnet voor schadebestrijding van de verwilderde duif daarin niet zijn opgenomen. Ook wordt middels deze opdracht duidelijkheid verschaft over de inzet van het geweer met geluiddemper en het luchtdrukgeweer.

Deze duidelijkheid is met name van belang voor het gebruik van het geweer binnen de bebouwde komt. Omdat hier grote belangen spelen ten aanzien van openbare orde en veiligheid zijn hier extra voorwaarden opgenomen omtrent het gebruik en over de afstemming met burgemeester, politie en handhaving. Ter ondersteuning hiervan geldt, ook buiten bebouwde kom, dat voor het gebruik van het (luchtdruk)wapen in openbare ruimte, de voorwaarde dat de degene die het geweer hanteert duidelijk herkenbare kleding draagt (bijvoorbeeld geel fluoriserend hes voorzien van tekst “schadebestrijder”).

 

Toelichting op doeleinden volksgezondheid, veiligheid en overlast

Het gebruik van deze opdracht is conform het bepaalde in artikel 3.18, eerste lid jo vierde lid afgebakend voor de doeleinden van volksgezondheid, veiligheid en ter voorkoming van schade of overlast, met inbegrip van schade aan sportvelden, industrieterreinen of begraafplaatsen, zoals genoemd in artikel 3.17 Wnb eerste lid. Dit betreft de meest voorkomende situaties waarin de bestrijding van verwilderde duif aan de orde is.

Bij volksgezondheid betreft dit bijvoorbeeld verschillende typen bedrijven waar de aanwezigheid van verwilderde duiven en hun uitwerpselen een bedreiging vormen voor de volksgezondheid zoals voedselverwerkende industrie en/of bedrijven waar HACCVP vereisten gelden. Daar waar verwilderde duiven op lastig bereikbare locaties in en om deze gebouwen roesten kan middels deze opdracht gericht met (kogel/luchtdruk)geweer duiven worden bestreden.

 

Mogelijke bedreiging van de volksgezondheid treft ook supermarktketens, ondanks het treffen van werende maatregelen, zoals duivenpinnen, plaatsen van netten en maatregelen betreffende de hygiëne van de locatie. Daar waar dit niet afdoende is, ontstaat een gevaar voor de voedselveiligheid waarbij ook het nVWA in betrokken raakt. Het is dan noodzakelijk een snelle en doeltreffende actie uit te voeren waarbij door middel van bijvoorbeeld een schietnet de duiven worden afgevangen.

 

Veiligheid is in het geding bij bijvoorbeeld verschillende typen bedrijven in de petrochemie, waar verwilderde duiven nestelen en roesten op allerlei precaire locaties zoals tussen en op leidingen Hierdoor worden controles en het onderhoud door hun aanwezigheid en hun uitwerpselen ernstig bemoeilijkt. Daarnaast levert nestbouw van deze vogels tegen gesloten opslagsilo’s het gevaar op van brand. In dit verband bestaan er meerdere (wettelijke) regelingen, waaraan moet worden voldaan teneinde veilig te kunnen optreden (deze regelingen zijn gebaseerd op Europese richtlijnen1999/92/EG, ATEX 114, ATEX 153).

 

Op andere openbare locaties en binnen afgesloten respectievelijk af te sluiten locaties kunnen verwilderde duiven in grote aantallen aanwezig zijn. Ondanks het treffen van preventieve maatregelen, zoals het aanbrengen van duivenpennen of door het afsluiten van open ruimte blijkt lokaal die aanwezigheid van verwilderde duiven zo omvangrijk te zijn dat sprake is van hinder en overlast  en schade door de agressieve werking van de uitwerpselen. Dit komt bijvoorbeeld voor waar verwilderde duiven ’s nachts in vrij grote aantallen droge, warmere plekken opzoeken, zoals parkeergarages, openbaar vervoer stations. Vervolgens ontstaan risico’s als zij ’s ochtends vroeg door het eerste publiek opgeschrikt rondvliegen en verse uitwerpselen op leuningen, traptreden (drek, ziektekiemen, glibberig) deponeren. Deze situaties komen bijvoorbeeld ook voor bij allerlei (recreatieve) locaties waar veel voedsel(restanten) voorhanden is, zoals dierentuinen.

 

Toelichting op toegestane middelen

De opdracht is beperkt tot de daarin genoemde middelen (vangkooi, schietnet, mistnet, kogelgeweer en luchtdrukgeweer), uitdrukkelijk gekoppeld aan de daarbij behorende voorwaarden, vanuit de aspecten openbare veiligheid en het zorgplichtvereiste zoals bepaald in artikel 1.11 Wnb en 3.24 Wnb.

Het gebruik van het mistnet kan in bepaalde situaties zoals op gerichte lokaties binnen gebouwen of opstallen (denk aan binnen parkeergarages) zeer effectief werken voor het vangen van verwilderde duiven. Daar het om een a-selectief middel gaat dat enerzijds minder diervriendelijk is en anderzijds slecht zichtbaar is, dient het terughoudend ingezet te worden. Daarom wordt het gebruik hiervan beperkt tot binnen gebouwen en opstallen en alleen als aangetoond kan worden dat andere middelen op die locatie niet effectief zijn. Het gebruik kan alleen plaatsvinden onder direct toezicht, om de gevangen vogels zo snel mogelijk uit het lijden te verlossen.

Deze opdracht richt zich op het gebruik van het (luchtdruk)geweer omdat het gebruik van vuurwapens bij een aantal bedrijven vaak niet mogelijk is. Dit leidt tot beschadigingen als gevolg van het schot, of, bij gebruik in een verwerkingshal waarin regelmatig ontbrandbare stoffen en gassen worden gebruikt, tot brand- en explosiegevaar.

Het toestaan van het nachtelijk gebruik van het geweer heeft zowel te maken met de bedrijfsvoering als met het feit dat de verwilderde duiven ’s nachts roesten (rusten) en dus op bepaalde plekken stilzitten, als met het feit dat er dan zo weinig mogelijk mensen aanwezig zijn. In bepaalde situaties is het voor het bestrijden van de verwilderde duif noodzakelijk om daarbij een geluiddemper te kunnen gebruiken. Dit doet zich bijvoorbeeld voor bij voedselverwerkende industrie, daar waar verwilderde duiven in groepen bij elkaar rusten. Het gebruik van een demper voorkomt dan dat zij door een schot zodanig verstoord raken dat zij vervolgens wild opvliegend uiteenvliegen wat weer een extra verspreiding van verontreiniging teweegbrengt.

Bij de toestemmingsverlening door FBEZH zal bij onder andere plaats vinden aan de hand van de escalatieladder.